Projecten

Hieronder volgt een selectie van uitgevoerde bouwhistorische projecten. Kies voor een uitgebreid overzicht van uitgevoerde bouwhistorische projecten en andere uitgevoerde werkzaamheden één van de onderwerpen.

Kasteel Groningen

Mineralogisch Geologisch Instituut Groningen

Op grond die vrij kwam na de slechting van de vestingen ontwierp rijksbouwmeester Jacobus van Lokhorst voor de Rijksuniversiteit Groningen een Mineralogisch Geologisch Instituut. Het in neogotische stijl ontworpen gebouw werd in 1901 in gebruik genomen. Naast de studenten vond ook de uitgebreide collectie mineralen en gesteentes  een plaats in een aparte vleugel. Door de imposante architectuur met trapgevels, grote glas-in-loodramen en traptorens kreeg het gebouw al snel de naam ‘het Kasteeltje’.Na een restauratie is het gebouw sinds 2001 in gebruik als vergader- en conferentielocatie ‘Het Kasteel’. Thans worden mogelijkheden voor functionele verbeteringen onderzocht. Hiervoor zijn de cultuurhistorische waarden vastgelegd.

Las Palmas Rotterdam
3hoek500

Las Palmas Rotterdam

Met de aanleg van de Rijnhaven tussen 1887 en 1895 kwam ook de Wilhelminapier tot stand. Hier vestigde zich de Nederlandsch-Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij, die later bekend stond als de Holland Amerika Lijn. Deze onderhield vaste lijnverbindingen met stoomschepen naar de Verenigde Staten en tussen 1875 en 1925 vertrokken bijna een miljoen Europeanen via Rotterdam naar de Verenigde staten om daar een nieuw leven op te bouwen.Na grote verwoestingen in mei 1940 werd de wederopbouw voortvarend aangepakt. In 1951 werd door architectenbureau Van den Broek en Bakema een werkplaatsengebouw ontworpen met een uitgesproken functionalistische architectuur. In het gebouw werden het centraal magazijn, een  garage, een linnenafdeling en diverse werkplaatsen ondergebracht. 

Het gebouw kreeg een in het werk gestorte betonconstructie met paddenstoelkolommen en drie verdiepingen. Er was zelfs nog rekening gehouden met een vierde verdieping.In de jaren zeventig verhuisde de Holland Amerika Lijn naar New York en werd het werkplaatsengebouw, dat inmiddels Las Palmas heette verkocht. Hierna werd het gebouw lange tijd als opslagruimte verhuurd.In 2006 werd door architectenbureau Benthem Crouwel een ingrijpend renovatieplan gemaakt voor Las Palmas. Het gebouw werd tot op het casco gestript, maar de karakteristieke architectuur bleef behouden. Bijzonder is vooral ook het op kolommen op het dak geplaatste ‘penthouse’. Hiermee slaat het gebouw een brug tussen de historie van de Wilhelminapier en de grootschalige ontwikkelingen in de Kop van Zuid.

Drostenhuis Zwolle

Drostenhuis Zwolle

In het uit de zestiende eeuw daterende Drostenhuis werd in 1905 het Provinciaal Overijssels Museum gevestigd. Het voorname huis was tot dan toe in gebruik geweest als woonhuis van diverse vooraanstaande families. In het interieur zijn dan ook diverse stijlkamers en een bijzondere keuken aanwezig. In de museumperiode vonden hierop enkele wijzigingen en aanvullingen plaats. In 1996 werd een nieuwe vleugel aan het museum toegevoegd en werd het Stedelijk Museum Zwolle. In oktober 2017 vond binnen het Drostenhuis een brand plaats. Ten behoeve van de herstelwerkzaamheden is in 2017 een bouwhistorisch onderzoek van het interieur uitgevoerd. Na ontmanteling van het interieur vond in 2019 een aanvullende documentatie plaats. In het voorjaar van 2020 is het attiek boven de voorgevel onderzocht om de authenticiteit van beelden, balustrades en dakkapellen te bepalen.

Noorder Sanatorium

Noorder Sanatorium

Een aanpassing van de ‘krankzinnigenwet’ in 1929 maakte het vanaf dat moment mogelijk dat ook de particuliere gestichten, zoals het confessionele gesticht ‘Dennenoord’ te Zuidlaren een ‘aangewezen afdeling’ openden. Voor het ontwerp van deze ‘open’ afdeling werd de Groninger architect Egbert Reitsma (1892-1976) aangetrokken. Reitsma, die vanaf 1917 in dienst was geweest bij Willem Kromhout, had daarna in gereformeerde kringen naam gemaakt met ontwerpen voor diverse kerken, waarvan vooral de expressionistische kerken van Weesp (1928) en Andijk (1930) spectaculair waren.Vanaf 1930 werden de ontwerpen meer functionalistisch en soberder. Dit is ook het geval bij zijn ontwerp voor het in 1935 opgeleverde Noorder Sanatorium. 

Het gebouw vertoont in de kubistisch vorm gegeven centrale toren overeenkomsten met het werk van W.M. Dudok. De zijvleugels hebben een meer functionalistisch karakter. Aan de achterzijde van de centrale toren werd in het trappenhuis een imposant glas-in-loodraam over vier bouwlagen aangebracht naar een ontwerp van Jan Wijkmans (1905-1961). Rond het gebouw werd door tuinarchitect Jan Vroom jr. (1893-1958) een tuin ontworpen in landschappelijke stijl.Vanaf 1989 was het gebouw in gebruik bij een instituut voor geneesmiddelenonderzoek. Sinds enkele jaren wordt weer gezocht naar een nieuwe bestemming voor het Noorder Sanatorium en inmiddels worden plannen ontwikkeld voor appartementen in het gebouw. Om daarbij ook de monumentale kwaliteiten in de planvorming te betrekken worden een bouwhistorische verkenning en een kleurhistorisch onderzoek uitgevoerd. Lees verder >>>

Historische Stenen Zeewering Hasselt

Historische Stenen Zeewering

Zoals in het verleden op veel plaatsen rond de Zuiderzee gebeurde, werden ook bij Hasselt de dijken voorzien van beschermende stenen muren. Vanaf 1543 kende Hasselt zelfs een keur op het ‘muren’ van dijken. Ook de huidige Stenendijk zal vermoedelijk in die periode zijn ‘gemuurd’. De verschillende grondeigenaren waren elk voor een deel van het onderhoud verantwoordelijk, wat het wisselende karakter van het muurwerk verklaart. Hoewel bij ingrijpende restauraties in de twintigste eeuw het nodige historische metselwerk werd vervangen, bleven in het huidige muurwerk delen uit de zestiende- en hierop volgende eeuwen bewaard. In het kader van dijkverzwaringsmaatregelen zijn de cultuurhistorische waarden van deze bijzondere Historische Stenen Zeewering in kaart gebracht.

Stadhuis Groningen

Stadhuis Groningen

Voor de bouw van het Stadhuis van Groningen werd in 1774 een architectuurprijsvraag uitgeschreven. Nadat het ontwerp van de winnaar, Jacob Otten Husly, was aangepast, werd pas in 1793 met de bouw begonnen. Financiële problemen en politieke onzekerheid na de Franse inval hadden tot gevolg dat de bouw in 1795 werd gestaakt. Jarenlang stond het gebouw, waarvan de bovenste verdieping en het dak nog niet gereed waren, bloot aan weer en wind.Pas in 1802 zou het werk weer worden voortgezet, maar ook nu zorgden financiële problemen en de moeizame levering van bouwmaterialen voor vertragingen. Uiteindelijk werd in 1806 het nog steeds niet geheel afgewerkte gebouw in gebruik genomen.

Pas in 1810 zou het pronkstuk van het gebouw, het door vrijstaande zuilen gedragen fronton, gereedkomen. Het zou echter nog jaren duren voor het gebouw helemaal klaar was . Al spoedig bleek het gebouw ook al te klein. In 1869 werd daarom de tot dan toe open westzijde van de binnenplaats bebouwd. Daarmee werd de carré, die Husly voor ogen stond, toch nog gecompleteerd.In 1962 kwam een forse uitbreiding naar ontwerp van architect Jo Vegter gereed. Deze nieuwbouw was met een luchtbrug met het oude Stadhuis verbonden. De nieuwbouw werd in 1996 al weer gesloopt. Inmiddels is het Stadhuis weer toe aan een renovatie. Onderdeel van de voorbereidende onderzoeken is ook een bouwhistorisch onderzoek van dit markante gebouw.

Vestdijk Eindhoven

Havenkwartier Eindhoven

In het Eindhovense Havenkwartier, een voormalig industriegebied rond het havenhoofd van het Eindhovens Kanaal, vinden diverse ontwikkelingen plaats. Binnen dit gebied, dat als historisch waardevolle structuur is aanwezen, bevinden zich nog diverse gebouwen die verwijzen naar het industriële verleden. In opdracht van de gemeente Eindhoven worden van verschillende van deze gebouwen de bouw- en cultuurhistorische waarden in kaart gebracht. Op basis hiervan kan de afweging worden gemaakt of (delen van) deze gebouwen moeten worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van het gebied.

 

Eerder uitgevoerd

Gebouw Sociëteit Apeldoorn

Sociëteit Apeldoorn

In 1874 nam de welgestelde steenfabrikant H.C. van der Houven van Oordt het initiatief tot de aanleg van villagebied De Parken. De in 1849 opgerichte Sociëteit Apeldoorn greep hierop de gelegenheid aan om in dit gebied aan de Kerklaan een ruim perceel te verwerven. De Arnhemse architecten Van Gendt en Nieraad ontwierpen een nieuw gebouw, dat op 10 januari 1879 in gebruik werd genomen.Door de jaren hebben verschillende verbouwingen de oorspronkelijke architectuur weliswaar aangetast, maar de karakteristieke opzet bleef behouden. Het gebouw is nog altijd als sociëteitsgebouw in gebruik en bij een geplande renovatie zal een veelzijdiger gebruik gecombineerd worden met een versterking van de historische karakteristiek.

Oosterstraat 24 Groningen

Deze fraaie winkelpui werd in 1926 geplaatst in dit grotendeels in 1846 tot stand gekomen pand. Op dat moment werden een winkel en naastgelegen pakhuis met één bovenwoning verbouwd tot twee winkels met woningen en twee aparte bovenwoningen naar een ontwerp van architect Tonnis Holthuis. Ook werden grotendeels nieuwe achterhuizen gebouwd.De winkelpui werd rond 1970 verwijderd en ook de winkels ondergingen veel veranderingen. In de bovenwoningen en de achterhuizen bleven diverse onderdelen uit zowel 1846 als 1926 bewaard, zodat hier nog goed de vroegere sfeer kan worden geproefd.Foto: A.J. van der Wal, Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, objectnummer 109.903

Detail winkelpui Oosterstraat 24
Sphinx-Maastricht

Sphinx Fabriekscomplex te Maastricht

Het grote fabriekscomplex van Koninklijke Sphinx, aan de rand van de Maastrichtse binnenstad, verloor in 2010 haar functie. Koninklijke Sphinx werd in 1834 opgericht als stoomglas- en aardewerkfabriek door de Maastrichtse industrieel Petrus Regout.Sinds 1879 werd de Egyptische sfinx als beeldmerk gebruikt en in 1899 werd de naam Sphinx gehanteerd. In de 20ste eeuw vonden verschillende fusies plaats en in 1959 werd het predicaat ‘koninklijk’ verleend. Inmiddels is het bedrijf overgenomen en is de productie naar Zweden verplaatst.Binnen het project Belvédère werkt de gemeente Maastricht aan de herbestemming van dit indrukwekkende complex. Het bouwhistorisch onderzoek brengt alle aanwezige cultuurhistorische waarden in kaart.

Diaconiehuis Koog aan de Zaan

Diaconiehuis Koog aan de Zaan

Tot 1860 werden wezen binnen de kerkgemeente opgevangen op kosten van de diaconie. Door hen gezamenlijk te huisvesten en te onderrichten hoopte men op termijn kosten te besparen. Na het verkrijgen van een anonieme donatie van zeshonderd gulden in 1854 en verdere fondsenwerving werd in 1857 een prijsvraag uitgeschreven. Die werd gewonnen door architect Verschoor uit Den Haag. Het uiteindelijke plan werd echter gemaakt door stadsarchitect L.J. Immink. De eerste steen werd gelegd op 17 juni 1860, de feestelijke opening vond plaats op 14 januari 1862.In het pand werden vanaf het begin naast wezen ook arme ouderen gehuisvest. Vanaf 1916 waren dit alleen nog ouderen. In 1950 en 1970 vonden ingrijpende verbouwingen plaats.

Vanaf 1971 heette het pand ‘De Kogge’. Omstreeks 1990 vertrokken de laatste bewoners en werd het gebouw verkocht en omgevormd tot hotel. Vervolgens werd het gebouw in 1998 tijdelijk in gebruik genomen voor de opvang van asielzoekers.Hoewel het interieur bij alle verbouwingen sterk werd gewijzigd, bleef het exterieur vrij goed behouden. De landelijke omgeving, zoals op bovenstaande briefkaart omstreeks 1900 nog zichtbaar, is echter drastisch gewijzigd.De Kogge staat nu aan de vooravond van een restauratie en herbestemming, waarbij ook op het perceel bebouwing is gepland. Middels een bouwhistorische verkenning en waardestelling zijn de bouw- en cultuurhistorische waarden van het gebouw en het terrein in kaart gebracht.

Raadhuis Weert

Voormalig Raadhuis Weert

In het voormalige Raadhuis van Weert is sinds 1982 Museum Jacob van Horne gevestigd. Hoewel het gebouw uit het midden van de 16de eeuw dateert is dat door ingrijpende verbouwingen in 1826 en 1913 alleen in de kelders en aan de linker zijgevel nog goed herkenbaar. Voor de overige delen is zowel binnen als buiten alleen de fase uit 1913 in neorenaissancestijl , naar ontwerp van architect Theodorus Joannes, (Joseph) Rouleau (1887-1961) herkenbaar.  In opdracht van de gemeente Weert en in samenwerking met het museum is een Bouwhistorische Verkenning uitgevoerd voorafgaand aan de grote renovatie van het museum. 

TAC gebouw / Philips kantoorgebouw Eindhoven

Dit kantoorgebouw werd in 1930 gebouwd voor de N.V. Philips Gloeilampenfabriek. Toen het hoofdkantoor van Philips in 1942 bij een bombardement werd getroffen werd de directie in dit gebouw gehuisvest. Hiervoor werd een nieuwe hoofdentree gecreëerd en werden kantoren opgewaardeerd. Vanaf ca. 1972 was hier ook de Philips Personeelswinkel gehuisvest en van 1995 tot 2002 was het Van Abbemuseum tijdelijk in het gebouw gevestigd. Sinds 2002 biedt het onderdak aan het Temporary Art Centre (TAC). Het gebouw ligt binnen het Emmasingelkwadrant, een gebied dat sterk in ontwikkeling is. Het daarom van belang de cultuurhistorische waarden van dit gebouw goed in kaart te brengen.

TAC gebouw Eindhoven
Boerderijcomplex Scholten

Boerderijen Landgoed Velhorst

Deze twee boerderijen bevinden zich op het landgoed Velhorst bij Lochem. Van boerderijcomplex Nieboer dateren de gebinten mogelijk uit de 17de eeuw, maar de huidige opzet ontstond grotendeels in de 18de eeuw, toen de boerderij versteend werd. Van boerderijcomplex Scholten ligt de oorsprong zelfs in de Middeleeuwen, al dateren ook hier de oudste, nog aanwezige delen vermoedelijk uit de 17de eeuw. Bij de verzorgd uitgevoerde boerderijen bevinden zich diverse bijgebouwen, waarvan een deel historisch. Ook zijn enkele jongere, maar wel in bijpassende stijl gebouwde schuren aanwezig.

Jachtslot Mookerheide

In opdracht van Jan Jacob Luden werd in 1902 begonnen met de bouw van een jachthuis op een nieuw gesticht landgoed van 145 ha. Naar ontwerp van de Nijmeegse architecten Oscar en Henri Leeuw werd een huis gebouwd dat was voorzien van alle denkbare luxe, met onder meer een huistelefooninstallatie, een eigen elektriciteitsvoorziening en warm- en koud stromend water. Al in 1910 werd het huis verkocht aan Anthonie Vroeg, die het vervolgens in 1947 verkocht aan de Zusters van Sint Dominicus van Bethanië t.b.v. een gebruik als meisjesinternaat. Sinds 1985 was in het jachtslot een hotel-restaurant gevestigd. Lees verder>>>

Jachtslot Mookerheide overzicht trappenhuis
Arnhem Parkstraatkerk interieur

Parkstraatkerk Arnhem

De Arnhemse Parkstraatkerk werd in 1926 gebouwd in opdracht van de Vereeniging van Vrijzinnig Hervormden. De Arnhemse architecten H.B. van Broekhuizen en G. Feenstra ontwierpen een “Kerk en Vereenigingsgebouw” in de stijl van de Haagse School. In 1959 werd de kerk uitgebreid met twee zalen. In 2001 werd het toen behoorlijk aangetaste interieur weer deels teruggebracht in oorspronkelijke staat. Vanwege het geleidelijk veranderde gebruik van het monumentale gebouw worden nu mogelijkheden gezocht voor aanpassingen met behoud van het cultuurhistorische waarden.

De Hallen Haarlem

In opdracht van museum De Hallen is een bouwhistorische verkenning uitgevoerd van de Haarlemse Vleeshal. Dit markante gebouw in Hollandse renaissancestijl kwam in 1604 gereed naar ontwerp van Stadsmetselmeester Lieven de Key.Tot het complex, dat in gebruik is bij De Hallen, behoren naast de Vleeshal ook het 17de-eeuwse Vischhuisje en de Verweyhal.De Verweyhal werd in 1880 gebouwd als sociëteitsgebouw van de herensociëteit ‘Trou moet Blycken’. In 1924 werd het gebouw tot bankgebouw voor de Spaarnebank verbouwd en sinds 1992 maakt ook dit gebouw deel uit van De Hallen Haarlem, museum voor moderne en hedendaagse kunst.

De Hallen Haarlem
Keuken-Noord-Akendam

Boerderij Noord Akendam

De boerderij Noord Akendam ligt aan de rand van de Hekslootpolder in Haarlem en heeft een vermoedelijk 17de-eeuwse kern. De boerderij vormt een opmerkelijk overgangstype tussen de Noord-Hollandse stolpboerderijen en de Zuid-Hollandse langhuisboerderijen. Bij deze boerderij is naast een 18de-eeuwse fase vooral een zeer ingrijpende verbouwing en uitbreiding uit de 19de eeuw herkenbaar.Helaas verkeert het complex al jaren in een zeer slechte conditie en is het bedrijfsgedeelte inmiddels grotendeels ingestort. Ook aan het woongedeelte is al veel schade ontstaan. Het is dan ook van groot belang dat op korte termijn met een restauratie van dit bijzondere complex kan worden begonnen. Hopelijk met behoud van de zeker ook nog ruimschoots aanwezige cultuurhistorische waarden.

Leerlooierij Riel

Nadat een deel van het terrein van de bestaande leerlooierij van de familie Vermeulen was afgesplitst, werd op het afgesplitste deel van het terrein omstreeks 1895 een nieuwe leerlooierij gebouwd. In 1898 werd ook nog een woning bijgebouwd, zodat nu twee broers Vermeulen hier hun eigen leerlooierij hadden. De nieuwe leerlooierij verloor vermoedelijk al in de jaren twintig zijn functie en was daarna als werkplaats en berging in gebruik. Ook is het gebouw nog deels bewoond geweest. Inmiddels heeft een nieuwe eigenaar het plan opgevat om dit markante rijksmonument te herstellen en een nieuwe functie te geven.

Leerlooierij Riel